W związku z przypadającą na 18 kwietnia 100. rocznicą śmierci, nasze miasto w sposób szczególny wspomina jedną z najwybitniejszych postaci w swojej historii, genialnego wynalazcę, „polskiego Edisona” – Jana Szczepanika, który w Tarnowie zamieszkał i założył rodzinę, dzięki ukochanej żonie Wandzie Dzikowskiej poznanej podczas odbywania służby wojskowej w Przemyślu. Z tej okazji przygotowaliśmy pamiątkowy transparent upamiętaniający polskiego geniusza pojawiając się pod jego pomnikiem i na uroczystości na Starym Cmentarzu. Zapraszamy do oglądnięcia filmu.
Na zdjęciu widzicie pierwszy w Polsce pomnik Jana Szczepanika, znajdujący się na placu i obok szkoły nazwanych jego minieniem, który został odsłonięty w 2002 roku, z inicjatywy społeczności Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych oraz władz Tarnowa.
Tuż obok znajduje się „Maszkaron – wynalazca”, poświęcony Szczepanikowi, będący częścią tarnowskiego szlaku maszkaronów.
W piątek złożone zostały pod pomnikiem Jana Szczepanika kwiaty. Pojawiła się także szarfa – Honorowy Obywatel Tarnowa, ten tytuł został nadany w lutym 2026 roku.
Jan Szczepanik, geniusz, wynalazca, zwany polskim Edisonem. Wydaje się, że jest nadal zbyt mało rozpowszechnioną postacią w świadomości Polaków. Choć urodził się w Rudnikach koło Mościsk i jak wielu utalentowanych zmieniał miejsca zamieszkania ucząc się i pracując w różnych miejscach to w naszym mieście ożenił się, miał swoją pracownię i spoczął na Starym Cmentarzu. Dzisiaj wzieliśmy udział w modlitwie i złożeniu zniczy i wiązanek przy jego grobie.
Jest autorem ponad 50 wynalazków i kilkuset opatentowanych pomysłów technicznych z dziedziny tkactwa, tkanin, telewizji, fotografii i filmu barwnego z dźwiękiem. Najwięcej bo aż 43 dotyczyły tkactwa. Światową sławę zdobył już jako 24-latek, gdy w 1896 r. opatentował swoje pierwsze wynalazki tkackie. Była to fotoelektryczna metoda tkania gobelinów oraz wielobarwnych materiałów dekoracyjnych. W 1899 roku Szczepanik stworzył przyrząd do kopiowania rzeźb – fotoskulptor. Było to urządzenie optyczne do odwzorowania trójwymiarowych przedmiotów dla rzeźbiarzy. Za pomocą systemu zwierciadeł, obrazy ,,nachodziły’’ na siebie, a rzeźbiarz mógł porównać, czy jego dzieło jest zgodne z oryginałem. Był autorem telektroskopu, pierwowzoru współczesnej telewizji. Urządzenie przesyłało ruchomy obraz i dźwięk za pośrednictwem elektryczności. W 1897 roku Polak zgłosił się do Brytyjskiego Urzędu Patentowego w celu udzielenia patentu na to urządzenie. O wynalazku pisał m.in. Mark Twain w 1898 roku. W kwietniu tego samego roku „New York Times” określił wynalazek Szczepanika mianem „urządzenia do przesyłania kolorowych promieni”. Najbardziej kojarzony jest chyba z opracowaniem modelu kamizelki kuloodpornej wraz z Kazimierzem Żegleniem. Kamizelka wykonana była z gęstej tkaniny jedwabnej i chroniła przed pociskami z rewolweru oraz ciosami zadanymi nożem. Obecnie do ich produkcji, zamiast jedwabiu, stosuje się odporne i lekkie włókna aramidowe. Z Tarnowiem związany był od 1902 roku., wtedy to, w tarnowskiej bazylice katedralnej poślubił Wandę Dzikowską, którą poznał odbywając służbę wojskową w Przemyślu. Ich małżeństwo zaowocowało pięciorgiem dzieci.
W Tarnowie zachowały się do dzisiaj dwa domy, w których mieszkała rodzina Szczepaników. Pierwszy z nich znajduje się przy ulicy Sowińskiego 11. Jest to kamienica zaprojektowana i wybudowana w 1907 r. Na jej poddaszu w latach 1907-14 wynalazca pracował nad metodą blaknięcia, której wynikiem jest wykonywanie fotografii i odbitek w barwach naturalnych, czyli w kolorze. W swoim laboratorium Szczepanik rozpoczął prace nad wzbogaceniem obrazu kinowego o kolor i dźwięk. Do dzisiaj zachował się na ścianie poddasza napis „Zakład Fotograficzny”.
Druga kamienica, w której rezydowała rodzina Szczepaników znajduje się przy ulicy Chopina 11. W tym domu mieszkali od 1915 r. Jan Szczepanik wówczas prowadził wiele badań nad filmem kolorowym, stąd też często wyjeżdżał z Tarnowa do Wiednia, Drezna i Berlina. W berlińskiej klinice zarejestrował operację chirurgiczną za pomocą kamery własnej konstrukcji i odtwarzał zapis publicznie. Do tego też domu Wanda Szczepanikowa przywiozła z Berlina konającego męża. Miało to miejsce 17 kwietnia 1926 r. Z powodu rozwijającej się choroby nowotworowej Jan Szczepanik zmarł dzień później.
20 października 1995 r. Zespół Szkół Odzieżowych, obecnie Zespół Szkół Ogólnokształcących i Technicznych przy ulicy Brodzińskiego 9 przyjął imię tarnowskiego wynalazcy. Społeczność szkolna objęła opieką córkę swego patrona oraz jego grób na Starym Cmentarzu. Uroczysta gala z udziałem władz miejskich oraz licznych zaproszonych gości z zagranicy oraz z Łodzi, Warszawy i Krosna odbyła się 3 listopada 1995 r. w Tarnowskim Teatrze. Obecna była na niej córka Jana Szczepanika – Maria Zboińska.
W 2022 roku, w 150 rocznicę urodzin, został odsłonięty piękny mural poświącony Janowi Szczepanikowi, znajduje się budynku przy ulicy Sitki, który należy do Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Tarnowie. W dzielnicy Strusina, między ulicami Pułaskiego i Wilsona znajduje się ulica im. Jana Szczepanika.
